Тусгай сурвалжлагч: Фергал Кийн
Ираны нийслэл Тегеран хотод өдөр тутмын амьдрал хэвийн мэт үргэлжилж байгаа ч иргэдийн сэтгэлзүйд гүн айдас, тодорхойгүй байдал ноёлж байна. Гудамж талбай, телевизийн дэлгэц, нийтийн орон зайд амиа алдсан удирдагчдын дүр, шинэ эрх мэдэлтнүүдийн хөрөг хаа сайгүй харагдана. Энэ бүхэн дэглэм оршсоор байгааг, бүр ч бат суурьтай болсныг сануулж буй мэт.
Сүүлийн жилүүдэд Иранд эсэргүүцлийн жагсаал, дайн, гал зогсоох хэлэлцээрүүд ээлжлэн өрнөсөн ч Исламын Бүгд Найрамдах засаглал нуран унасангүй. Харин ч дотоод эх сурвалжуудын мэдээлж буйгаар дэглэм улам бэхжиж, өшөө авах хандлагатай болжээ.
“Өөрчлөгдөөгүй, бүр дордсон”
Тегеранд амьдардаг залуу хос (нэрийг нь нууцлав) ил тод ярьж чадахгүй нөхцөлд амьдарч байна. Тэд дунд давхаргын, боловсролтой, илүү нээлттэй нийгмийг хүсдэг иргэд.
Эрэгтэй нь “Бүх зүйл өөрчлөгдөнө, аль хэдийн өөрчлөгдөж эхэлсэн” хэмээн найдвар илэрхийлэхэд эхнэр нь үүнийг үгүйсгэнэ.
“Өөрчлөгдсөн гэж үү? Улс орон бүхэлдээ Хувьсгалт гвардын гарт орсон. Бүх зүйл эмх замбараагүй болсон” хэмээн тэр хэлжээ.
Дайны эхэнд тэр гадаадын довтолгоог эсэргүүцэж байсан ч явцын дунд дэглэмийн өндөр албан тушаалтнууд устгагдаж байгаад баярлаж байснаа нуусангүй. Гэвч бодит байдал түүний төсөөллөөс өөр байв.
“Тэдний олон хүн хэвээрээ үлдсэн. Бидний хүссэн өөрчлөлт ирсэнгүй. Харин ч бүх зүйл дордсон.”
Эрх мэдлийн шилжилт ба тодорхойгүй байдал
Ираны дээд удирдагч асан Аятолла Али Хаменеи нас барсны дараа түүний хүү Можтаба Хаменеи залгамжилсан нь эрх мэдэл улам төвлөрч буйг харуулж байна.
Гэвч дэглэмийг дэмжигчдийн жагсаал зохион байгуулалттай явагддаг бол эсэргүүцлийн хөдөлгөөн бүрэн хориглогдсон хэвээр. Ийм нөхцөлд бодит олон нийтийн дэмжлэгийн түвшинг тодорхойлох боломжгүй байна.
Баривчилгаа, цаазын ял нэмэгдэв
Вашингтонд төвтэй Human Rights Activists News Agency-ийн мэдээлснээр:
- Өнгөрсөн оны эсэргүүцлийн үеэр 53,000 гаруй хүн баривчлагдсан
- Дайн эхэлснээс хойш мянга мянган хүн дахин саатуулагдсан
- Зөвхөн дайны хугацаанд 21 хоригдол цаазлагдсан нь сүүлийн 30 жилийн хамгийн өндөр үзүүлэлт
Хуульч “Сюзан”-ы хэлснээр шоронгийн нөхцөл эрс дорджээ.
“Өмнө нь зөвхөн идэвхтэй эсэргүүцэгчдэд хатуу ханддаг байсан бол одоо энэ байдал бүх хоригдолд хамаарч байна.”
Сэтгүүлчид “тагнуул” болох эрсдэлтэй
Бие даасан сэтгүүлчид хамгийн эмзэг бүлэгт орж байна. “Армин” хэмээх сэтгүүлчийн хэлснээр:
“Өмнө нь улс төрийн хэрэгт буруутгагддаг байсан бол одоо дайнтай холбоотой мэдээлэл дамжуулбал тагнуулын хэрэгт холбогдоно.”
Ийм ял нь Иранд цаазаар авах ял дагуулдаг.
Сэтгүүлчид бодит байдлыг мэдээлэхээс илүү амьд үлдэх асуудалд анхаарах болжээ.
Айдас: Дайн дуусвал юу болох вэ?
Хүний эрхийн идэвхтнүүд, хуульчид, сэтгүүлчдийн дунд нэг нийтлэг болгоомжлол байна:
Дайн дуусмагц дэглэм дотоодын эсэргүүцлийг бүр ч хүчтэй дарна
“Дайн дуусвал эрх баригчид уураа хоригдлууд дээр гаргана. Бид цаг хугацааны шоронд амьдарч байна” хэмээн хуульч анхааруулжээ.
Иранд өнөөдөр ил харагдах нам гүм байдал бодит тогтвортой байдлыг илэрхийлэхгүй. Харин ч:
- Дэглэм улс төр, аюулгүй байдлын хяналтаа зузаатгаж
- Иргэдийн дунд айдас, өөртөө итгэх итгэл буурч
- Эсэргүүцэл далд хэлбэрт шилжсэн
нөхцөл байдал бүрэлдэж байна.
Гудамжинд тайван мэт боловч, дотооддоо хурцадмал—Иран улс тодорхойгүй ирээдүй рүү шилжиж байна.
Эх сурвалж: BBC
Сэтгэгдэл (0)
Одоогоор сэтгэгдэл байхгүй байна. Эхний сэтгэгдэлээ үлдээнэ үү!